ដោយ សូរ្យរិទ្ធៈ
ការផ្ទុះអាវុធមួយបានកើតឡើងនៅក្នុងរដ្ឋផេនស៊ីលវើនៀ កាលពីយប់ថ្ងៃសៅរ៍ទី 13 ខែកក្កដា ម៉ោងក្នុងស្រុក បណ្តាលឲ្យលោក ដូណាល់ ត្រាំ របួសស្រាល និងគ្រាប់កាំភ្លើងខ្លះបានសម្លាប់សមាជិកម្នាក់ និង ២នាក់ទៀតរងរបួស ។
គ្រាប់កាំភ្លើង និងឈាមនេះ នឹងធ្វើឱ្យខូចដល់ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2024 ផងដែរ ខូចដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងវប្បធម៌ ដែលគ្របដណ្ដប់ជាតិអាមេរិក និងបំផ្លាញរូបភាពនៃស្ថិរភាពនយោបាយ និងសន្តិសុខរបស់អាមេរិក ដែលបានកសាងឡើងជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយផងដែរ ។
ចាប់តាំងពីព្រឹត្តិការណ៍របស់លោក រ៉ូណាល់ រិហ្គេន អតីតប្រធានាធិបតី ការប៉ងធ្វើឃាតដោយខ្មាន់កាំភ្លើងម្តងនោះក្នុងឆ្នាំ1981 មិនដែលមានករណីបាញ់ប្រហារដ៏សាហាវបែបនេះប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតី ឬបេក្ខជនប្រធានាធិបតីឡើយ ។
ព្រឹត្តិការណ៍នេះរំលឹកឡើងវិញនូវយុគសម័យដ៏ខ្មៅងងឹតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកជាង 50 ឆ្នាំមុន នៅពេលដែលបងប្អូនប្រុសត្រកូល ឃេនណឺឌី (Kennedy) ម្នាក់គឺជាប្រធានាធិបតី (អតីតប្រធានាធិបតី John F. Kennedy) និងបេក្ខជនប្រធានាធិបតីម្នាក់ទៀត (Robert F. Kennedy) ត្រូវបានគេធ្វើឃាតដោយកាំភ្លើង ។ លើសពីនេះក៏មានមេដឹកនាំនយោបាយនៅក្នុងវិស័យសាធារណៈដូចជា Maid Gar Avars, Martin Luther King Jr. និង Malcolm X ទាំងអស់ បាត់បង់ជីវិតដោយអំពើហិង្សានយោបាយ ។
ដូចគ្នានឹងបច្ចុប្បន្ននយោបាយអាមេរិកក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ត្រូវបានបំផ្លាញដោយភាពមិនដំណើរការ និងការបែងចែកនយោបាយ នៅពេលដែលនរណាម្នាក់មានបំណងប្រាថ្នាចង់ប្រើកាំភ្លើង ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរដំណើរប្រវត្តិសាស្ត្រ ។
វាពិបាកក្នុងការទស្សន៍ទាយថា តើការបាញ់ប្រហាររបស់លោក ត្រាំ នឹងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើអាមេរិក និងសុន្ទរកថានយោបាយរបស់ប្រទេស ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលបានកើតឡើងរួចហើយ វាជាការទាមទារពីគណបក្សនយោបាយធំៗទាំងពីរ ដែលចង់កាត់បន្ថយការប្រើវោហាសាស្ត្រប្រមាថ និងអំពាវនាវឲ្យមានឯកភាពជាតិ ។
ប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយការបាញ់សម្លាប់លោក ត្រាំ ប្រធានាធិបតី ចូ បៃដេន ដែលជាគូប្រជែងជាមួយ ត្រាំ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកាខាងមុខ បានបង្ហាញខ្លួននៅមុខកាមេរ៉ាក្នុងទីក្រុង Delaware ដើម្បីថ្លែងសុន្ទរកថាក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះថា «អាមេរិកគ្មានកន្លែងសម្រាប់អំពើហឹង្សាបែបនេះទេ វាជាការឈឺចាប់ណាស់ យើងមិនអាចធ្វើបែបនេះបានទេ យើងមិនអាចអភ័យទោសចំពោះបញ្ហានេះបានឡើយ»។
ក្រោយមក លោក បៃដេន បាននិយាយជាមួយ ត្រាំ តាមទូរស័ព្ទថា គាត់បានលុបចោលកាលវិភាគពេញមួយសប្តាហ៍របស់គាត់នៅឯឆ្នេរសមុទ្រ ហើយបានត្រឡប់ទៅសេតវិមានវិញ នៅល្ងាចថ្ងៃទី ណ១៣ កក្កដា ។
ប៉ុន្តែអំពើហិង្សាបានប្រែក្លាយជាការប្រកួតប្រដាល់រវាងគណបក្សនយោបាយទាំងពីរយ៉ាងឆាប់រហ័ស វាបានក្លាយជាចំណុចសំខាន់នៃនយោបាយអាមេរិកក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ។
អ្នកនយោបាយគណបក្សសាធារណរដ្ឋមួយចំនួនបានស្តីបន្ទោសការបាញ់ប្រហារនេះថា គឺដោយសារក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យដែលបានបង្កើតវោហាសាស្ត្រដ៏សាហាវមួយអំពីការគំរាមកំហែងរបស់អតីតប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ដែលបានបង្កឡើងចំពោះលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់អាមេរិក ។
«វោហារសំខាន់នៃយុទ្ធនាការរបស់លោក បៃដេន គឺថា ដូណាល់ ត្រាំ (ក្នុងអតីត) គឺជាជនផ្តាច់ការហ្វាស៊ីស»។ លោក J.D. Vance សមាជិកព្រឹទ្ធសភា OHIO បាននិយាយថា តើនរណាត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងឈរនៅក្នុងតំណែងអនុប្រធានាធិបតីរបស់ ត្រាំ? ប្រកាសនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម «វោហាសាស្ត្រនៃយុទ្ធនាការនេះបានដឹកនាំដោយផ្ទាល់ដល់ការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលើ (អតីត) ប្រធានាធិបតី ត្រាំ» ។
អ្នកគ្រប់គ្រងយុទ្ធនាការ ត្រាំ លោក Chris Lasivita បាននិយាយថា: «សកម្មជនឆ្វេងនិយម ម្ចាស់ជំនួយប្រជាធិបតេយ្យ និងសូម្បីតែលោក ចូ បៃដេន» ចាំបាច់ត្រូវទទួលខុសត្រូវនៅថ្ងៃបោះឆ្នោតខែវិច្ឆិកាខាងមុខនេះចំពោះ «ការលើកឡើងដ៏គួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម» របស់ពួកគេដែលនាំទៅដល់ការបាញ់ប្រហារ ។
អ្នកប្រជាធិបតេយ្យអាចជំទាស់នឹងទស្សនៈនេះ ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើននៅខាងឆ្វេងបានប្រើវោហាសាស្ត្រស្រដៀងគ្នានេះដើម្បីរិះគន់ការប្រព្រឹត្តខុសរបស់ពួកស្តាំនិយមក្នុងប៉ុន្មានខែមុនពេលការបាញ់សម្លាប់ស្ត្រីសមាជិកសភាអាមេរិក Gabby Giffords ម្នាក់មកពីរដ្ឋ Arizona ក្នុងឆ្នាំ 2011 ស្ទើរតែស្លាប់។
អំពើហឹង្សានៅរដ្ឋផេនស៊ីលវេនៀ នឹងមិនមានការងឿងឆ្ងល់ជាបញ្ហាធំមួយនៅក្នុងអនុសញ្ញាទូទៅរបស់សាធារណរដ្ឋ ដែលនឹងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃច័ន្ទខាងមុខនេះ។ វិធានការសន្តិសុខនឹងកាន់តែតឹងរ៉ឹង ហើយក្រុមបាតុករ និងអ្នកប្រឆាំងតវ៉ានៅជិតកន្លែងប្រជុំត្រូវបានរារាំងដោយអារម្មណ៍ថា មានរឿងអាក្រក់អាចកើតឡើង។
ជាការពិតណាស់ រូបភាពរបស់អតីតប្រធានាធិបតីដែលមានមុខប្រឡាក់ដោយឈាម រួមជាមួយនឹងកណ្តាប់ដៃដែលបានលើកឡើង វានឹងក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃយុទ្ធនាការនៅមីវោកគី ។ គណបក្សសាធារណរដ្ឋបានរៀបចំផែនការរួចហើយក្នុងការបង្កើតភាពសកម្មប្រយុទ្ធ និងភាពជាបុរសដ៏តឹងតែងជាសារសំខាន់នៃយុទ្ធនាការរបស់ពួកគេ ហើយឧប្បត្តិហេតុបាញ់ប្រហារនេះនឹងបន្ថែមថាមពលថ្មីដល់សារធាតុទាំងនេះ។
លោក Eric Trump កូនប្រុសរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គមថា «នេះគឺជាអ្នកប្រយុទ្ធដែលអាមេរិកត្រូវការ» ។ រួមនឹងការបង្ហោះរូបឪពុកក្រោយត្រូវគេបាញ់។សន្តិសុខប្រធានាធិបតីក៏បានប្រឈមមុខនឹងការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើការរៀបចំសន្តិសុខរបស់ខ្លួននៅទីតាំងយុទ្ធនាការ ត្រាំ ។ អ្នកវាយប្រហារដែលប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងអាចចូលក្នុងជួរនៃគូប្រជែងប្រធានាធិបតី។
លោក ម៉ាយ ចនសុន ប្រធានសភា សន្យាថា សភានឹងស៊ើបអង្កេតពេញលេញ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការស៊ើបអង្កេតលើការបាញ់ប្រហារនឹងត្រូវចំណាយពេលមួយរយៈ។
ប៉ុន្តែពេលនេះ រឿងមួយគឺច្បាស់ណាស់៖ ក្នុងឆ្នាំបោះឆ្នោតមិនធ្លាប់មានពីមុនមក នយោបាយអាមេរិកបានឈានចូលដល់ចំណុចរបត់ថ្មី និងគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ៕